Bataliony Chłopskie

Kozi Bór 1942r
W lutym 1940 roku w Lublinie, w mieszkaniu Stanisława Wójcika, odbyła się pierwsza tajna narada wojewódzka ludowców, podczas której ustalono ich zadania w organizowaniu chłopskich sił do walki wyzwoleńczej.
Powiat puławski w okresie okupacji niemieckiej pozostawał w granicach przedwrześniowego podziału administracyjnego. Na tym terenie o wybitnie rolniczym charakterze, zamieszkałym głównie przez chłopów - robotników, nie było większych ośrodków fabrycznych.
Warunki geograficzne i urodzajna ziemia w części powiatu zwanej Powiśle pozwalały obok upraw polowych rozwijać sadownictwo i warzywnictwo, a bliskość Wisły umożliwiała transport i kontakt. Tym tłumaczy się dużą ruchliwość chłopów puławskich, którzy łatwiej i szybciej niż chłopi w innych częściach Polski zasięgali wiadomości o wydarzeniach w kraju. Kazimierz, Puławy, Opole, Nałęczów, miasta o bogatych tradycjach historycznych, wpływały na rozwój świadomości narodowej okolicznych chłopów.
Warunki ekonomiczne były ciężkie, zwłaszcza w gminach, w których przeważały gleby piaszczyste.
Tradycje walk o społeczne i narodowe wyzwolenie sa na terenie powiatu bardzo stare.
Wybiegająca naprzód świadomość klasowa i społeczna chłopów umożliwiała prowadzenie konspiracyjnej działalności przez księdza Piotra Ściegiennego, działającego w latach 1843 - 1844 w Opolu i Chodlu.
W 1861 roku chłopi pańszczyźniani podnieśli bunt przeciw właścicielom majątków ziemskich. Rozruchy powstały na tle zamiany pańszczyzny na czynsz i trwały blisko miesiąc. Opór stłumiony został przez wojska carskie, ściągnięte na wezwanie dziedziców. Jednym z przywódców buntu był Jakub Kufel z Lubomirki.
W 1863 roku, gdy wybuchło powstanie styczniowe, chłopi powiatu puławskiego brali w nim liczny udział. W latach 1877-1878 działał na terenie Państwowego Instytutu naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, Ludwik Waryński organizował kółka socjalistyczne wśród młodzieży akademickiej i robotników.
W końcu XIX wieku istniały w wielu wsiach szkółki polskie, w których tajnie uczono czytania, pisania i rachunków. Tomasz Chodoła z Rogowa był pierwszym w swej wsi chłopem - nauczycielem, który prowadził walkę z rusyfikacją szkoły w Królestwie Polskim.
W 1905 w powiecie puławskim rozwijała swoją działalność Socjal - Demokracja Królestwa Polskiego I Litwy, której przywódcą był Feliks Dzierżyński.
W latach 1904 - 1907 w gminach: Żyrzyn, Końskowola, Kurów, markuszów, Celejow i baranów powstawały koła Polskiego Związku Ludowego. Wielu chłopów z tego Związku przeszło przez carskie więzienia. 22 września 1907 roku z samej tylko gminy Żyrzyn wywieziono na Ural 18 chłopów.
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku chłopi puławscy, (np. na Powiślu), pod wpływem fali rewolucyjnej w kraju, czynili próby dzielenia ziemi obszarniczej. Rząd tłumił te próby siłą.
W 1931 roku dochodzi do scalenia stronnictw chłopskich w jedno Stronnictwo Ludowe. W powiecie puławskim przed wybuchem II wojny światowej stanowi prężną organizację. Święto Ludowe w Karczmiskach w 1934 roku zgromadziło 12 tys. osób.

Przed samym wybuchem II wojny chłopi w powiecie puławskim byli już świadomi swej siły i roli, jaką powinni odegrać w państwie.
Dzięki ich uczuciom patriotycznym i ogromnej ofiarności, działalność konspiracyjna chłopów w powiecie puławskim przybrała wielkie rozmiary i zachowała samodzielny charakter w czasie okupacji.
W początkach października 1939 roku rozpoczęły się narady i nawiązywanie kontaktów. W połowie listopada tego roku do puławskiego dotarł pierwszy numer tajnego pisma „Biuletyn Polski."
Na naradzie w Lublinie w lutym 1940 roku ustalono, że najpilniejszym zadaniem ludowców jest organizowanie chłopskich sił do walki z okupantem. Postanowiono utworzyć tajną sieć organizacyjna oraz konspiracyjne władze SL i „Wici" dla woj. Lubelskiego.. Od czasu tej narady zaczęło się właściwe tworzenie zrębów konspiracji chłopskiej w powiecie puławskim.
Organizacja bojowa nosiła początkowo nazwę Straż Chłopska, przekształcono ją jednak w „Bataliony Chłopskie".
Rok 1941 był rokiem intensywnej pracy organizacyjnej
Przysięgę obowiązująca każdego członka BCh odbierał od większości dowódców rejonów i placówek komendant obwodu, „Wiater". W całym kraju był przyjęty tekst przysięgi:
„ W obliczu wiekuistych minionych pokoleń ojców i praojców, w obliczu nieśmiertelnego ducha Ojczyzny mojej, Polski, w obliczu zakutego w kajdany niewoli narodu polskiego - postanawiam i ślubuję w swym sumieniu człowieczym i obywatelskim, że na każdym miejscu i we wszystkich okolicznościach walczy będę z najeźdźcami o przywrócenie całkowitej wolności narodu polskiego i niepodległości państwowej Polski.
Do walki tej staję świadomie i dobrowolnie w bojowych szeregach BCh, kierowanych przez znana mi organizację ideowo - polityczną zmierzającą do sprawiedliwej polski Ludowej, na chrześcijańskich zasadach demokracji opartej.
Na tej drodze walki wszelkie zalecenia i rozkazy wykonywać będę rzetelnie i karnie.
Powierzonych mi tajemnic nie ujawnię przed nikim, nawet przed najbliższymi mi osobami.
W wykonywaniu rozkazów oraz w zachowaniu powierzonych mi tajemnic nie powstrzyma mnie nawet groza utraty życia.
Stojąc w szeregach BCh, do szeregów żadnej innej organizacji ideowo - politycznej nie wejdę i w żadnym wypadku z szeregów BCh samowolnie nie wystąpię.
Przyrzeczenie to składam i ślubuje dotrzymać. Tak mi dopomóż Bóg!"

Wiosną 1941 roku do BH przystąpili m.in. Aleksander Kierek z Bochotnicy, Stanisław Lejwoda z Braciejowic i wielu innych.
Wydawane wcześniej lokalne pismo „Orle Ciosy" zostało w czerwcu 1941 roku uznane za oficjalny organ BCH w obwodzie.
Organizacja na naszym terenie rozwijała się liczebnie w dużym tempie. W październiku 1942 roku liczyła już 33 plutony, 104 drużyny, przy stanie osobowym 1347 żołnierzy. Bataliony posiadały swe placówki w 197 wsiach powiatu.
Stan uzbrojenia przedstawiał się bardzo źle. W październiku 1942 roku żołnierze mieli do dyspozycji 192 karabiny różnych typów. Sprawa broni była przedmiotem stałej troski.
Poważną trudnością w pracy wojskowej był brak kadry oficerskiej. Ogółem w tym czasie było 12 oficerów rezerwy i 235 zaprzysiężonych podoficerów.
Okręg IV - województwo lubelskie:
komendaci okręgu - Stanisław Gryta ps. "Rogowski", Tadeusz Szeląg ps. "Łeda", Jan Gryń ps. "Miron", Jan Barański ps. "Motyka", Jan Pasiak ps. "Jawor"
I zastępca komendanta, szef sztabu - Jan Wojtal ps. "Jeż"
II zastępca komendanta, szef wyszkolenia bojowego - Stefan Górnisiewicz ps. "Sulica", Stanisław Łapczyński ps. "Żubr"
szef organizacyjny - Jan Adach ps. "Czerw"
szef łączności - Julian Chabros ps. "Sęk", Tadeusz Jeżyna ps. "Okszta"
szef prasy i wydawnictw - Józef Nikodem Kłosowski ps. "Lemiesz"
szef zaopatrzenia - Franciszek Twardoń ps. "Karp"
szef opieki i pomocy więźniom - Stanisław Jędrak ps. "Stasio"
komendant LSB - Stanisław Świetlik ps. "Szczodry"
szef sanitarny - Helena Zacharczuk ps. "Kopaczowa"
kierownictwo LZK i Zielonego Krzyża - Genowefa Owsiej ps. "Pszeniczna"
Podokręg lubelski (dowódcą był komendant okręgu):
komendanci obwodów:
Puławy - Jan Pasiak ps. "Wiatr", Stefan Rodak ps. "Rola"
Kraśnik - Bolesław Resztak ps. "Słodkowski", Jan Krawczyk ps. "Kret"
Chełm Lubelski - Jan Nowosad ps. "Konrad", Leon Barcicki ps. "Klucznik"
Lubartów - Józef Sidor ps. "Drelich", Aleksander Fil ps. "Foch"
Lublin - Franciszek Sadurski ps. "Turoń", Adolf Koper ps. "Michał", Stanisław Szacoń ps. "Pałka"
LZK, 1944
W połowie 1942 roku na terenie powiatu rozpoczął pracę Ludowy Związek Kobiet, którego organizatorką, a następnie kierowniczką aż do końca konspiracji była Maria Kowalikówna („Zgrzebna"). LZK prowadziła sanitariat BCH, określany mianem Zielonego Krzyża, pracę oświatowo - wychowawczą i kolportażowo - łącznościową.
kurs sanitarny
W listopadzie i grudniu 1942 roku komenda obwodu BCh przyjęła ok. 30 ludzi z rozbitej i zdziesiątkowanej aresztowaniami puławskiej organizacji o nazwie Kadra Bezpiezeństwa. Na czele grupy stał Józef Politowski „Wietrzyk". Początki tej organizacji sięgają 1940 roku. Jej założycielem był Józef Adamczewski „Jordan", aresztowany i stracony jesienią 1942 roku. Organizacja na terenie powiatu załamała się wskutek wsypy ze strony członka KB „Bagneta" z Wólki Profeckiej. Największe aresztowania nastąpiły w Puławach i Kazimierzu.
Zasługą KB było zorganizowanie w powiecie pierwszego oddziału partyzanckiego, do którego weszli w większości ludzie „spalenia" (ścigani przez Niemców). Oddział liczył ok. 15 osób. Jego komendantem był „Kmicic" (Jan Płatek), a bezpośrednim dowódcą „Wietrzyk". Oddział najczęściej kwaterował w górach włostowickich.
Oddział ten przeprowadził kilka akcji, z których najważniejsza była na KKO w Puławach, dokonana w biały dzień w październiku 1942 roku. Zabrano wówczas 480 000 złotych.
W kilkanaście dni później oddział został otoczony w swej bazie w górach włostowickich przez trzy bataliony Wehrmachtu, 2 bataliony żandarmerii polowej i 1 batalion własowców. Oddział dowodzony przez „Wietrzyka" zdołał wymknąć się z okrążenia i zmylić pościg wroga, tracąc przy tym dwóch ludzi. Działalność oddziału partyzanckiego KB skończyła się wyrwaniem z okrążenia pod Zbędowicami.
Z czasem organizacja rosła w siłę. Świadczy o tym chociażby sprawozdanie starosty powiatowego Brandta do generalnego Gubernatora: „Po skoncentrowaniu zbyt słabych polskich posterunków policyjnych rozwinęła się bardzo zwłaszcza Polska Partia Chłopów, a to dlatego, że wielkie, nie strzeżone tereny w powiecie nie mogły być w dostatecznej mierze zabezpieczone."
W szeregach organizacji pracowało wielu inteligentów pochodzenia chłopskiego, mieszkających w Puławach, Kazimierzu i Nałęczowie, m.in. Antoni Michalak.
Działalność organizacji nie ograniczała się jedynie do akcji militarnych, ale też polegała na przekonywaniu chłopów, że jedynie bezwzględna i nieustępliwa walka zbrojna jest ratunkiem przed zagladą, pacyfikacją lub wysiedleniem.
Komisja Rolna opracowywała wskazania, jak bronic się przed zarządzeniami okupanta i działać na jego szkodę, a z pożytkiem dla Polaków.
Komisja oświatowa organizowała komplety samokształeceniowe, czuwała nad tajnym nauczaniem.
Komisja Propagandowo - Prasowa wydawała gazetkę.
Komisja Samorządowo - Administracyjna ustalała stosunek do pracowników administracji okupacyjnej, współpracowała z tajnym aparatem państwowym, opracowywała plany na okres powojenny.
Oddziały Specjalne - Ludowa Straż Bezpieczeństwa - miały być gwarantem ładu i bezpieczeństwa.
Do działalności organizacji należało też preparowanie niezbędnych, „lewych" dowodów osobistych na fikcyjne nazwiska oraz preparowanie dokumentów. W styczniu 1942 roku BCH otrzymały od „Konara" pieczątkę niemieckiego starosty zrobioną z linoleum. Mistrzem w wykonywaniu pieczątkę był Władysław Łokisz, stracony w czasie egzekucji publicznej w Puławach 17 stycznia 1944 roku. Potrafił on w niecałe dwie godziny wyciąć nożykiem w linoleum każdą pieczęć niemiecką nie różniącą się od oryginalnej.
Ogółem wydano ponad 1500 dowodów osobistych.
umundurowanie BCh

Franciszek Kamiński
Tworca i dowódca BCh
Franciszek Kamiński - "Zenon Trawiński" (1902-2000)
Urodził się 20 września 1902 r. we wsi Mikułowice w pow. opatowskim. Ukończył studia na Wydziale Matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W latach dwudziestych był członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego "Wyzwolenie". Aktywnie działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej w Warszawie. Współorganizował Związek Młodzieży Wiejskiej RP ("Wici"), od 1933 r. był prezesem Mazowieckiego ZMW. Od 1931 r. był działaczem Stronnictwa Ludowego.
W czasie okupacji był jednym z czołowych współorganizatorów konspiracyjnego ruchu ludowego, od 8 października 1940 r. komendantem głównym Batalionów Chłopskich - pierwszej w dziejach Polski samodzielnej chłopskiej organizacji zbrojnej. Funkcję tę pełnił do końca wojny. BCh liczyły wówczas ponad 157 tys. żołnierzy. W 1944 r. w wyniku umów scaleniowych BCh i AK wszedł w skład Komendy Głównej Armii Krajowej i pełnił funkcję szefa I Oddziału Sztabu AK. Walczył w Powstaniu Warszawskim. Po wojnie aktywnie działał w Polskim Stronnictwie Ludowym. 21 lipca 1950 roku został bezpodstawnie aresztowany i osądzony na 12 lat więzienia. Był więziony do 25 kwietnia 1956 r. Po wyjściu z więzienia nie włączył się do czynnego życia politycznego.
[źródła]:
1. stefan Rodak "Rola" Maszerują Chłopskie Bataliony
2. Dział Programów i Promocji - Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie
3. http://www.sww.w.szu.pl/serw_tem/alianci/polacy/organizacje/bch.html
4. http://www.dws-xip.pl/PW/pw70.html

 

 

 

Wyszukiwarka

Aktualności

2012-05-19
Pokonkursowa wystawa projektów
Od 19 maja w Kolegium Sztuk Pięknych przy ul. Nadwiślańskiej eksponowane są prace, które wpłynęły na konkurs na koncepcję architektoniczną obiektu Gminnego Zespołu Szkół. Projekty można oglądać do 26 maja codziennie (z wyłączeniem 21 maja) w g. 10.00-18.00. Dyskusja pokonkursowa odbędzie się 26 maja w KSP o g. 12.00.
Więcej
2012-05-19
Wieczór filmowy na rynku
19 maja 2012 r. o g. 20.00 na rynku odbędzie się wieczór filmowy połączony z akcją charytatywną na rzecz odbudowy szkoły. Wystąpi Poznańska Orkiestra Kameralna pod dyrekcją Macieja Sztora, w programie koncert muzyki Jana A. P. Kaczmarka oraz utwory z repertuaru światowej muzyki filmowej.
Więcej
2012-05-17
NOC MUZEÓW

 

Więcej

Strona 1 z 114  > >>