E.Dudzińska Zabytki sakralne Powiśla Lubelskiego-Kazimierz Dolny
Elżbieta Dudzińska, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Puławach Archidiecezja Lubelska jako beneficjent środków unijnych aktualnie realizuje godną uwagi inwestycję pod nazwą „Kazimierz Dolny oraz wybrane zespoły zabytkowe Powiśla Lubelskiego - renowacja i ochrona dziedzictwa".
Projekt jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, priorytet: XI Kultura i dziedzictwo kulturowe, działanie: 11.1 Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponad regionalnym.
Projekt jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, priorytet: XI Kultura i dziedzictwo kulturowe, działanie: 11.1 Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponad regionalnym.
Zakres zadania obejmuje następujące obiekty sakralne:
1. Kościół p.w. Jana Chrzciciela i Św. Bartłomieja Apostoła w Kazimierzu Dolnym (Fara) - jest liderem tej listy jako cud architektury europejskiej.
2. Kościół p.w. Św. Anny i Św. Ducha w Kazimierzu Dolnym.
3. Kościół p.w. Św. Jana Chrzciciela w Baranowie nad Wieprzem.
4. Kościół p.w. Św. Floriana i Św. Katarzyny w Gołębiu.
5. Kościół p.w. Bożego Ciała w Józefowie nad Wisłą.
6. Kościół p.w. Św. Klemensa i Św. Małgorzaty w Klementowicach.
7. Kościół p.w. Tomasza Apostoła i Św. Stanisława MB w Piotrawinie.
8. Kościół p.w. Św. Wojciecha w Wąwolnicy.
9. Kaplica w dawnym parku dworskim w Polanówce (par. Wilków).
W niniejszym artykule omówię szczegółowo przedmiot i warunki realizacji robót budowlanych i konserwatorskich w poszczególnych obiektach budowlanych, z których sześć zlokalizowanych jest na terenie Powiatu Puławskiego w jurysdykcji PINB w Puławach.
· Fara w Kazimierzu Dolnym
W 1561 roku w czasie pożaru miasta fara uległa znacznemu zniszczeniu. Odbudowę przeprowadzono w latach 1586-1613. Z dawnego kościoła zachował się jedynie zrąb murów, fara została przebudowana pod kierownictwem muratora Jakuba Balina, pochodzącego z Włoch. Wówczas dobudowano prezbiterium, wielkości ¾ nawy głównej, podwyższono nawę główną, wykonano nad nią kolebkowe sklepienie z tzw. lunetami, ujednolicony został charakter dekoracji nawy i prezbiterium. Opisana przebudowa została zakończona w 1613 roku i nie doprowadziła do obecnego kształtu kościoła, który ponownie został zniszczony podczas potopu szwedzkiego, powstania listopadowego i wojen światowych - a po tych klęskach remontowany i konserwowany. Bryłę kościoła wzbogacają jeszcze kaplice Borkowskich, Górskich i Różańcowa, zakrystia z barokowym portalem, prezbiterium oraz niewielka kruchta kościelna usytuowana przy wejściu bocznym, od strony południowej oraz wzniesiona w XVIII wieku dzwonnica.
Jest to jeden z najciekawszych zabytków Europy.
Stanowi dominantę plastyczną w panoramie Kazimierza Dolnego. Smukła gotycka bryła z renesansową nadbudową i dekoracją stała się architektonicznym wzorem dla obiektów sakralnych powstających w regionie lubelskim.
22 października 2009 roku Starosta Puławski udzielił Parafii Rzymskokatolickiej Św. Jana Chrzciciela i Bartłomieja Apostoła w Kazimierzu Dolnym (inwestora odpowiedzialnego za realizację projektu) pozwolenia, w formie decyzji na remont oraz wykonanie prac konserwatorsko-restauratorskich przy kościele farnym w Kazimierzu Dolnym.
Do tutejszego Inspektoratu wpłynęło od Inwestora zawiadomienie w sprawie rozpoczęcia robót budowlanych, które trwają od 25 listopada 2010r. Niestety roboty budowlane realizowane są z opóźnieniem około półrocznym, z powodu braku odpowiedniej decyzji finansowej na szczeblu centralnym, w sprawie uruchomienia środków. Zatem tym bardziej cieszy fakt, że prace nareszcie się rozpoczęły gdyż w przeciwnym wypadku mogłoby dojść nawet do katastrofy budowlanej.
Zakres prac obejmuje:
· remont dachu (konstrukcja wraz z pokryciem),
· remont elewacji (remont tynków i malatura),
· udostępnienie dla osób niepełnosprawnych,
· remont tynków wewnętrznych wraz z ich pomalowaniem,
· remont ogrodzenia (które wykazuje liczne spękania, odkształcenia i odchylenia od pionu),
· wykonanie nawierzchni i odwodnienia terenu,
· wymiana nieszczelnych okien witrażowych przy zachowaniu istniejących podziałów stolarki wraz z towarzyszącymi elementami detalu architektonicznego. Przewidziano zachowanie kutej stalowej kratownicy oraz wymianę: szyb w profilach ołowianych, zewnętrznego okna zespolonego i elementów profili dekoracyjnych.
· z uwagi na korozję gipsowych profilowanych elementów opasek okien wysokich w prezbiterium zakłada się wymianę wszystkich tych elementów na nowe, wykonane w technologii ciągnionych, przy użyciu specjalistycznych materiałów.
· prace konserwatorskie przy gotyckim portalu wejściowym: wzmocnienie portalu i cokołu preparatem krzemoorganicznym po uprzednim oczyszczeniu powierzchni i odsoleniu kamienia
· konserwacja furty wejścia głównego, bocznego i krzyżyka w zwieńczeniu, polegające na usunięciu korozji chemicznej i biologicznej, naprawę elementów, założenie warstw antykorozyjnych, konserwacji drewna połączonej z dezynfekcją.
· wykonanie prac konserwatorskich w obrębie kaplicy Górskich
- we wnętrzu: naprawa drewnianej konstrukcji w kopułce, wymianie jej poszycia i izolacji okien w latarni, w obrębie płaskorzeźb i detali polichromowanych planowane jest odświeżenie za pomocą technologii wapienno-syntetycznej (emulsji akrylowej), naprawa ubytków w powierzchniach złoconych, malowanie farbą silikatową,
- na elewacjach konieczne jest przeprowadzenie kompleksowych prac z wykonaniem izolacji pionowej fundamentu po uprzednim ustabilizowaniu podłoża.
· wykonanie instalacji elektrycznych silnoprądowych,
· instalacji elektrycznych nagłośnienia i sterowania dzwonów,
· systemów sygnalizacji włamania, napadu, systemu kamer video, systemu sygnalizacji pożaru.
· remont dachu (konstrukcja wraz z pokryciem),
· remont elewacji (remont tynków i malatura),
· udostępnienie dla osób niepełnosprawnych,
· remont tynków wewnętrznych wraz z ich pomalowaniem,
· remont ogrodzenia (które wykazuje liczne spękania, odkształcenia i odchylenia od pionu),
· wykonanie nawierzchni i odwodnienia terenu,
· wymiana nieszczelnych okien witrażowych przy zachowaniu istniejących podziałów stolarki wraz z towarzyszącymi elementami detalu architektonicznego. Przewidziano zachowanie kutej stalowej kratownicy oraz wymianę: szyb w profilach ołowianych, zewnętrznego okna zespolonego i elementów profili dekoracyjnych.
· z uwagi na korozję gipsowych profilowanych elementów opasek okien wysokich w prezbiterium zakłada się wymianę wszystkich tych elementów na nowe, wykonane w technologii ciągnionych, przy użyciu specjalistycznych materiałów.
· prace konserwatorskie przy gotyckim portalu wejściowym: wzmocnienie portalu i cokołu preparatem krzemoorganicznym po uprzednim oczyszczeniu powierzchni i odsoleniu kamienia
· konserwacja furty wejścia głównego, bocznego i krzyżyka w zwieńczeniu, polegające na usunięciu korozji chemicznej i biologicznej, naprawę elementów, założenie warstw antykorozyjnych, konserwacji drewna połączonej z dezynfekcją.
· wykonanie prac konserwatorskich w obrębie kaplicy Górskich
- we wnętrzu: naprawa drewnianej konstrukcji w kopułce, wymianie jej poszycia i izolacji okien w latarni, w obrębie płaskorzeźb i detali polichromowanych planowane jest odświeżenie za pomocą technologii wapienno-syntetycznej (emulsji akrylowej), naprawa ubytków w powierzchniach złoconych, malowanie farbą silikatową,
- na elewacjach konieczne jest przeprowadzenie kompleksowych prac z wykonaniem izolacji pionowej fundamentu po uprzednim ustabilizowaniu podłoża.
· wykonanie instalacji elektrycznych silnoprądowych,
· instalacji elektrycznych nagłośnienia i sterowania dzwonów,
· systemów sygnalizacji włamania, napadu, systemu kamer video, systemu sygnalizacji pożaru.
Ponieważ, jak pisałam wcześniej, rozpoczęcie robót budowlanych i konserwatorskich było planowane już na wiosnę, a faktycznie można było przystąpić do ich realizacji późną jesienią, aktualnie front robót rozgrywa się wewnątrz świątyni z uwagi na okres zimowy i niesprzyjające warunki atmosferyczne nie wskazane jest realizowanie prac na zewnątrz budynku.
Należy podkreślić, że równocześnie w obrębie Fary realizowany jest jeszcze inny projekt pod nazwą: „Zwiększenie dostępności do dóbr kultury poprzez renowację i ekspozycję zabytków ruchomych w Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Św. Jana Chrzciciela i Św. Bartłomieja Apostoła w Kazimierzu Dolnym, w ramach programu operacyjnego województwa lubelskiego na lata 2007-2010. Beneficjentem środków unijnych oraz inwestorem w tym przypadku jest Parafia Rzymskokatolicka p.w. Św. Jana Chrzciciela i Św. Bartłomieja Apostoła w Kazimierzu Dolnym.
Cieszę się i mam nadzieję, że uda się Inwestorowi przywrócić blask i walory zabytkom, które są naszym wspólnym dobrem , atrakcją turystyczną, naszym dziedzictwem narodowym , kulturą i historią.
Terminy konserwacji, restauracji i odbudowy zabytków architektury można ująć następująco:
· konserwacja:
- bieżąca (profilaktyczna),
· zabiegi konserwacji: oczyszczenie, usuwanie nawarstwień, odsalanie, osuszanie, zabezpieczenie powierzchni, utrwalenie substancji, wzmocnienie strukturalne substancji zabytku, hydrofobizacja, dezynfekcja, dezynsekcja, odgrzybianie.
· restauracja:
- zabiegi restauracji: zabezpieczenie stałe, rozbiórki, odsłonięcia, odkrywki, uzupełnienia, rekonstrukcja elementów (odtworzenia), wymiana elementów nie konstrukcyjnych i konstrukcyjnych, które ulęgły zniszczeniu, wzmacnianie konstrukcji, przemurowania, naprawa i wykonanie tynków, wykonanie izolacji, podbijanie fundamentów, wzmacnianie podłoża, wykonanie nowych instalacji i innych elementów,
- adaptacja: aranżacja wnętrz, integracja, rewitalizacja budownictwa przemysłowego, rewitalizacja zabezpieczenie ruin, anastyloza (metoda rekonstrukcji obiektów budowlanych w naturze, ponowne zmontowanie zrujnowanych budowli lub odbudowa jej części przy użyciu zachowanych oryginalnych fragmentów), - ponowne złożenie zabytku (np. przy zabytku ruchomym),
· przemieszczenia: przeniesienia z demontażem, przesunięcia bez demontażu
· odbudowa:
- renowacja,
- rekonstrukcja zabytku,
- restytucja stanu poprzedniego (naprawienie szkody, przywrócenie do stanu poprzedniego, zwrot),
- odbudowa kreacyjna,
- rozbudowa.
mgr inż. Elżbieta Dudzińska
14 styczeń 2011r.
Wyszukiwarka
Aktualności
2012-05-19
Od 19 maja w Kolegium Sztuk Pięknych przy ul. Nadwiślańskiej eksponowane są prace, które wpłynęły na konkurs na koncepcję architektoniczną obiektu Gminnego Zespołu Szkół. Projekty można oglądać do 26 maja codziennie (z wyłączeniem 21 maja) w g. 10.00-18.00. Dyskusja pokonkursowa odbędzie się 26 maja w KSP o g. 12.00.
2012-05-19
19 maja 2012 r. o g. 20.00 na rynku odbędzie się wieczór filmowy połączony z akcją charytatywną na rzecz odbudowy szkoły. Wystąpi Poznańska Orkiestra Kameralna pod dyrekcją Macieja Sztora, w programie koncert muzyki Jana A. P. Kaczmarka oraz utwory z repertuaru światowej muzyki filmowej.
